Podrška gradovima/opštinama BiH u borbi protiv klimatskih promjena

Stambene i druge zgrade troše čak polovinu ukupne energije koja se godišnje potroši u RS i BiH, a veliki dio te energije mogao bi se i uštedjeti uz primjenu mjera energetske efikasnosti kod gradnje i obnove zgrada. Primjena takvih mjera u građevinarstvu smanjuje potrošnju energije u zgradama, ali i račune za grijanje, rashlađivanje i struju. Javne zgrade u BiH,prema određenim studijama,troše 57% ukupne potrošnje energije u BiH (u poređenju sa manje od 40% u zemljama EU). Prosječna javna zgrada godišnje troši 220 kWh/m2 za potrebe grijanja, količinu koja se kategoriše kao energetski potpuno neefikasna po Programu upravljanja životne sredine i revizije životne sredine (EMAS) Evropske unije.

U cilju rješavanja navedenih problema UNDP BiH je razvio projekat „Podrška gradovima/ opštinama BiH u borbi protiv klimatskih promjena“.Ovaj projekat pruža podršku vlastima na državnom, entitetskom i lokalnom nivou u smanjenju potrošnje energije u javnim zgradama i preusmjeravanju ušteđenih sredstava u društveni sektor.

Jedna od najvažnijih komponenti projekta jeste EMIS (Informacioni sistem za upravljanje energijom), koji se implementira u devet bh. gradova. EMIS je web aplikacija za praćenje i analizu potrošnje energije i vode u javnim zgradama. Analiza ulaznih podataka u EMIS-u omogućava stručnjacima da identifikuju i implementiraju mjere energetske efikasnosti koje rezultiraju manjom potrošnjom energije i značajnim finansijskim uštedama za opštinske budžete.

• 10 lokacija u BiH (devet gradova/opština: Sarajevo, Banja Luka, Travnik, Trebinje, Bihać, Prijedor, Gradiška, Tuzla, Bijeljina; i jedan kanton: Tuzla) određene su kao probne za implementaciju EMIS-a;

• Postavljeni su EMIS koordinatori za svaku probnu lokaciju i određeno je inicijalnih 3-5 zgrada, čije su karakteristike i potrošnja energije uneseni u EMIS;

• Izvršene su pripreme za uvođenje EMIS-a u BiH, kako bi se obezbijedili server, software i tehnička pomoć;

• Javni uposlenici su prošli obuku za EMIS;

• Provedena je kampanja za podizanje nivoa svijesti o energetskoj efikasnosti.

U okviru ovog projekta provedene su značajne aktivnosti koje u narednom periodu treba da znatno podignu nivo znanja i svijesti o potrebi racionalnog korištenja energije kao i primjeni konkretnih mjera u izgradnji energetske efikasnosti kod obnove zgrada i novoizgrađenih stambenih objekata.

Republika Srpska je snažno opredjeljena da krene u navedenom pravcu. Po riječima pomoćnika ministra za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS Miladina Gaćanovića, RS bi do kraja godine mogla u potpunosti da ima zakonsku regulativu koja se odnosi na energetsku efikasnost. Do sada je usvojen novi Zakon o uređenju prostora i građenju i primenjena je evropska direktiva o energetskoj efikasnosti u zgradarstvu.

– Na redu je donošenje zakona o energetskoj efikasnosti, koje je u završnoj fazi i kojim se generalno uređuje korišćenje energije i mere energetske efikasnosti. Tu je i zakon o obnovljivim izvorima energije, čime će se stvoriti uslovi da se ostvaruju uštede energije u zgradama, da se primenjuju tehnička rešenja koja omogućavaju korišćenje energije iz obnovljivih izvora i da se smanji ukupan negativni uticaj proizvodnje i korišćenja energije na životnu sredinu. To je poznati evropski princip 20-20-20 – ističe Gaćanović.

U strategiji za razvoj energetike, institucije RS su procjenile da bi za ozbiljne uštede u zgradama u RS trebalo energetski obnoviti oko 136.960 starih stambenih jedinica, pri čemu bi se potrebna toplotna energija u zgradi smanjila za oko 60 odsto onoga što se sada troši. To se postiže, prije svega, povećanjem toplotne zaštite i uvođenjem efikasnijih tehničkih sistema u zgrade.

Da bi se postigle ove uštede potrebno je uložiti oko 100 KM po metru kvadratnom površine na prosečnoj zgradi izgrađenoj prije 1987.godine što predstavlja značajan trošak.Ipak,taj dodatni trošak je u potpunosti opravdan jer efekti će nakon 7 godina biti jasno vidljivi što su pokazale analize u zemljama koje već primenjuju mjere energetske efikasnosti.

U RS je predviđeno da sve zgrade u narednom periodu, dobiju energetske sertifikate, a zgrade javne namene biće prve u obavezi da to učine. Predviđene su i niže kamatne stope za kredite za izradu ovakvih niskoenergetskih objekata koje treba da obezbjedi fond za energetsku efikasnost. Podsticaji su zamišljeni u obliku zajmova, subvencija, povoljnih kamatnih stopa i donacija, a ovlaštenja da ih primenjuje su u RS tek nedavno data Fondu za zaštitu životne sredine RS.

Opština Srbac preko projekta LEGEND i istraživanja potencijala geotermalne energije na području srbačke opštine, jednim djelom ulazi u implementaciju projekata koji se odnose na obnovljive izvore energije i energetsku efikasnost.Što se tiče projekta u uspostavljanju EMIS-a, mnoge opštine pružaju podršku u uvođenju ovog informacionog sistema,a među njima je i opština Srbac.

Advertisements

Rješenja za održivu energiju

Iako bogata obnovljivim izvorima energije, Bosna i Hercegovina je u najranijem stadiju razvitka svojih ogromnih potencijala, trenutno trošeći oko 20% BDP-a na energiju (tri puta više nego u SAD ili zemljama EU). U vremenu kada se zemlja nalazi usred ekonomske krize i suočava se sa mnogim izazovima, počinje se prepoznavati značaj održive energije i obnovljivih izvora energije.

Odrziva-energija_1

Kako ne postoji zakonski okvir za korištenje alternativne ili održive energije, obnovljivi izvori energije kao što su geotermalni, solarni i drugi oblici biomase i vjetra, nisu značajnije istraženi, osim u manjem obimu. Postojeći sistemi obnovljivih izvora energije nisu povezani na električnu mrežu, jer neophodna legislativa i tehnički preduslovi za korištenje tek trebaju biti napravljeni.

Javne zgrade i javne institucije koriste sisteme grijanja koji “sagorijevaju” i energiju i javni novac. Sektor zgrada ima udio od 57% u ukupnoj potrošnji energije u BiH (u poređenju sa manje od 40% u zemljama EU). Prosječna javna zgrada godišnje troši 220 kWh/m² za potrebe grijanja, količinu koja se kategoriše kao energetski potpuno neefikasna po Programu upravljanja okolišem i revizije okoliša (EMAS) Evropske unije. Finansiranje troškova grijanja nisko efikasnih javnih zgrada jedan je od najvećih problema javnih administracija širom zemlje, predstavljajući veliki teret za općinske budžete.

Tri takve energetski neefikasne zgrade nalazile su se jedna do druge u Bihaću – u njima su bili smješteni Kulturni centar, Srednja muzička škola, Muzej i Institut za zaštitu kulturnog nasljeđa. Skoro dvije decenije, aktivnosti u ovim institucijama zamirale su sa dolaskom prvog mraza. Tokom zimskih mjeseci, vrata su se zatvarala za posjetioce, a djeca u Srednjoj muzičkoj školi pokušavala su se nekako zgrijati. Općinske i kantonalne vlasti nisu mogle plaćati ogromne račune za grijanje kako bi stare, energetski neefikasne zgrade funkcionirale tokom cijele godine. Koncerti, predstave, smijeh i žamor nestajali su dolaskom hladnijih mjeseci.

Kako bi se demonstriranjem njenih koristi ohrabrilo uvođenje održive energije u javni sektor, u suradnji sa USAID-om, GIZ-om i CWS-om te uz značajno sufinansiranje lokalnih vlasti, UNDP je pokrenuo nekoliko grantova za pomoć općinama u implementaciji projekata iz oblasti energetske efikasnosti i obnovljivih izvora energija, koji bi osigurali smanjenje potrošnje energije i emisije stakleničkih gasova. Još jedan, možda jednako važan cilj bio je borba protiv rasprostranjene zablude da je postizanje energetske efikasnosti izuzetno skupo i “rezervirano” samo za visoko razvijene zemlje.

Projekti su se kretali od jednostavnih intervencija koje su se bavile energetskom neefikasnošću do inovativne upotrebe kompleksnih rješenja za održivu energiju (instalacija termalnih fasada, krovna izolacija, termalni solarni kolektori, peći na biomasu i LED javna rasvjeta niske potrošnje). Instalacija Informacijskog sistema za upravljanje energijom (EMIS), koji mjeri i prati potrošnju energije, pružila je korisnicima tačna očitanja i sredstva za kontrolu korištenja energije. Ukupno je 3,7 miliona američkih dolara uloženo u 37 pilot projekata, koji su rezultirali godišnjim uštedama u visini od 660.000 američkih dolara. Skoro 360.000 ljudi širom zemlje imalo je dobrobiti od uvedenih promjena.

Jedan od ovih pilot projekata proveden je u Bihaću, da bi se pomoglo lokalnim vlastima da ožive kulturni život cijele općine tako što bi im se omogućilo da se prebace na obnovljivu energiju i drže troškove grijanja pod kontrolom. Umjesto posebnih rješenja za svaku zgradu, napravljen je zajednički sistem grijanja na bazi biomase (drvenih peleta) iz održivo upravljanih šuma. Danas, dodatna izolacija i novi prozori i vrata zadržavaju toplotu unutra. Tako je 26. februara 2013. godine, nakon skoro 20 godina, Dan grada Bihaća obilježen serijom koncerata i događanja u novoobnovljenom i energetski efikasnom Kulturnom centru. Ukupni troškovi energije smanjeni su za skoro 70%, ali što je važnije, građani Bihaća sada imaju toplo mjesto za okupljanje i uživanje u kulturnim i obrazovnim događajima. Osim toga, pošto će lokalne firme održavati sistem grijanja i snabdijevati ga gorivom od biomase, ovo predstavlja važan podsticaj “zelenom sektoru” poslovanja u ovom kantonu.

UNDP-ove partnerske općine uvrstile su planiranje i intervencije iz oblasti energetske efikasnosti i obnovljivih izvora energije u programe svojih godišnjih budžeta. Ojačane su veze između organizacija civilnog društva koje se bave okolišem i energetskom efikasnošću i lokalnih administracija, i počeli su zajednički aplicirati za projekte održive energije. Broj općina koje zahtijevaju da budu uključene u EMIS sistem povećava se: osam novih općina (sa 215 javnih zgrada) uskoro će biti uključeno u sistem, što će – uz 260 dosadašnjih – činiti ukupno 475 zgrada.

Trideset i sedam od ukupno 142 općine u zemlji usvojilo je Lokalne akcione planove za zaštitu okoliša (LEAP), po prvi se put fokusirajući na pitanja održive energije. Pet većih općina usvojilo je Akcione planove za održivu energiju (SEAP). Uz to, u oba entiteta u izradi su Akcioni planovi za upravljanje energijom (srednjoročna strategija za implementaciju energetske efikasnosti i obnovljivih izvora energije u javnim zgradama), a Vlada Republike Srpske pripremila je i usvojila novi zakon – Zakon o fondu za zaštitu životne okoline i energetsku efikasnost Republike Srpske, prvi zakonski akt koji se bavi održivom energijom, energetskom efikasnošću i njihovim finansiranjem. Pripremljeni su slični zakoni koji se bave istim pitanjima u Federaciji BiH i Brčko distriktu, i čekaju na usvajanje.

Veza:http://www.ba.undp.org/content/bosnia_and_herzegovina/bs/home/ourwork/environmentandenergy/nase-price/rjesenja-za-odrzivu-energiju/

Geotermalna energija

geotermalni_izvoriIspod Zemljine površine nalaze se ogromne zalihe toplinske energije – geotermalna energija. Naziv geotermalno dolazi od grčkih riječi geo, što znači zemlja i therme, što znači toplina. Geotermalna energija je toplinska energija koja se stvara u Zemljinoj kori polaganim raspadanjem radioaktivnih elemenata, kemijskim reakcijama ili trenjem pri kretanju tektonskih masa. Količina takve energije je tako velika da se može smatrati skoro neiscrpnom, pa je prema tome geotermalna energija je obnovljivi izvor energije.

Geotermalna energija ima brojne prednosti pred tradicionalnim izvorima energije baziranim na fosilnim gorivima. Najveća prednost geotermalne energije je to što je čista i sigurna za okoliš. Metoda koja se koristi za dobivanje električne energije ne stvara emisije štetne za okoliš. Smanjuje se korištenje fosilnih goriva, što također smanjuje emisiju stakleničkih plinova. Druga prednost su zalihe energije koje su nam na raspolaganju. Zalihe geotermalne energije su praktički neiscrpne.

Geotermalne elektrane zauzimaju mali prostor (za razliku od npr. hidroelektrana čije brane uzrokuju potapanje velikih površina). Geotermalne elektrane se grade direktno na izvoru energije i lako opskrbljuju okolna područja toplinskom i električnom energijom. Osim toga, zbog malog zauzeća prostora, takve elektrane su vrlo pouzdane. Geotermalna energija je pouzdana jer ne ovisi meteorološkim utjecajima za razliku od hidroelektrana (ovise o količini vode na raspolaganju), vjetroelektrana (vjetar jako varira i ne može se znati kad ce ga biti), solarnih sustava (ne mogu raditi noću i ovise o meteorološkim prilikama). Električna energija iz geotermalnih izvora može se proizvoditi 24 sata na dan. Geotermalne elektrane imaju vrlo niske troškove proizvodnje. Zahtijevaju samo energiju za pokretanje vodenih pumpi, a tu energiju proizvodi elektrana sama za sebe.

13772555067230Načelnik opštine Drago Ćirić potpisao je u Sarajevu sporazum sa mađarskom kompanijom „Vabeko“ o istraživanju potencijala geotermalne energije na području srbačke opštine. U naredna četiri mjeseca će se pribaviti neophodna dokumentacija i saglasnost za vršenje istražnih bušenja, a sama bušenja bi se trebala odvijati sledeće godine.

„Pretpostavka je da Srbac ima geotermalnog potencijala, a ako istražna bušenja to potvrde, onda ćemo imati značajne preduslove za privlačenje novih investicija na polju energetike, turizma i poljoprivrede i to bi mogao biti ogroman pokretač razvoja Srpca“, rekao je načelnik Ćirić.

On dodaje da mađarska kompanija ima dobre preporuke, jer zapošljava preko 100 radnika i ima brojne uspješne projekte iza sebe, sa bušenjima na dubinama i preko 2000 metara. Za takva bušenja je neophodna visoka tehnologija i skupa oprema, kakvu firme u Bosni i Hercegovini ne posjeduju.

“Geotermalna energija se može koristiti za industrijsku primjenu, zagrijavanje grada, plastenika, ribogojilišta, bazena, akvaparkova i slično, što dovoljno govori o kakvom se potencijalu radi”, ističe načelnik Ćirić.

Potpisivanju je prethodilo nekoliko sastanaka i pregovora, u organizaciji firme Zadrugar iz Srpca, koji je bila glavni posrednik u sklapanju ovog sporazuma.

GIS za evropske geotermalne izvore_AGeoElec je objavio geografski informacioni sistem (GIS) koji, po prvi put, prikazuje procjenu geotermalnih izvora dubine od 1 do 5 km u zemljama članicama EU, te Norveškoj, Islandu, Švicarskoj i Turskoj.GIS za evropske geotermalne izvore_BProjekat, koji je sufinansiran od strane programa Europske unije pod nazivom Intelligent Energy Europe Programme, u cilju ima promovisati proizvodnju električne energije iz geotermalne energije, te uklanjanje svih finansijskih i zakonodavnih prepreka za geotermalne projekte.

Prema ovom GIS-u i procjenama geotermalnih izvora,opština Srbac spada u potencijalna geotermalna izvorišta sa PJ/km² vrijednosti 400-500.

ThermoGIS   http://test.thermogis.nl/geoelec/ThermoGIS_GEOELEC.html