Podrška gradovima/opštinama BiH u borbi protiv klimatskih promjena

Stambene i druge zgrade troše čak polovinu ukupne energije koja se godišnje potroši u RS i BiH, a veliki dio te energije mogao bi se i uštedjeti uz primjenu mjera energetske efikasnosti kod gradnje i obnove zgrada. Primjena takvih mjera u građevinarstvu smanjuje potrošnju energije u zgradama, ali i račune za grijanje, rashlađivanje i struju. Javne zgrade u BiH,prema određenim studijama,troše 57% ukupne potrošnje energije u BiH (u poređenju sa manje od 40% u zemljama EU). Prosječna javna zgrada godišnje troši 220 kWh/m2 za potrebe grijanja, količinu koja se kategoriše kao energetski potpuno neefikasna po Programu upravljanja životne sredine i revizije životne sredine (EMAS) Evropske unije.

U cilju rješavanja navedenih problema UNDP BiH je razvio projekat „Podrška gradovima/ opštinama BiH u borbi protiv klimatskih promjena“.Ovaj projekat pruža podršku vlastima na državnom, entitetskom i lokalnom nivou u smanjenju potrošnje energije u javnim zgradama i preusmjeravanju ušteđenih sredstava u društveni sektor.

Jedna od najvažnijih komponenti projekta jeste EMIS (Informacioni sistem za upravljanje energijom), koji se implementira u devet bh. gradova. EMIS je web aplikacija za praćenje i analizu potrošnje energije i vode u javnim zgradama. Analiza ulaznih podataka u EMIS-u omogućava stručnjacima da identifikuju i implementiraju mjere energetske efikasnosti koje rezultiraju manjom potrošnjom energije i značajnim finansijskim uštedama za opštinske budžete.

• 10 lokacija u BiH (devet gradova/opština: Sarajevo, Banja Luka, Travnik, Trebinje, Bihać, Prijedor, Gradiška, Tuzla, Bijeljina; i jedan kanton: Tuzla) određene su kao probne za implementaciju EMIS-a;

• Postavljeni su EMIS koordinatori za svaku probnu lokaciju i određeno je inicijalnih 3-5 zgrada, čije su karakteristike i potrošnja energije uneseni u EMIS;

• Izvršene su pripreme za uvođenje EMIS-a u BiH, kako bi se obezbijedili server, software i tehnička pomoć;

• Javni uposlenici su prošli obuku za EMIS;

• Provedena je kampanja za podizanje nivoa svijesti o energetskoj efikasnosti.

U okviru ovog projekta provedene su značajne aktivnosti koje u narednom periodu treba da znatno podignu nivo znanja i svijesti o potrebi racionalnog korištenja energije kao i primjeni konkretnih mjera u izgradnji energetske efikasnosti kod obnove zgrada i novoizgrađenih stambenih objekata.

Republika Srpska je snažno opredjeljena da krene u navedenom pravcu. Po riječima pomoćnika ministra za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS Miladina Gaćanovića, RS bi do kraja godine mogla u potpunosti da ima zakonsku regulativu koja se odnosi na energetsku efikasnost. Do sada je usvojen novi Zakon o uređenju prostora i građenju i primenjena je evropska direktiva o energetskoj efikasnosti u zgradarstvu.

– Na redu je donošenje zakona o energetskoj efikasnosti, koje je u završnoj fazi i kojim se generalno uređuje korišćenje energije i mere energetske efikasnosti. Tu je i zakon o obnovljivim izvorima energije, čime će se stvoriti uslovi da se ostvaruju uštede energije u zgradama, da se primenjuju tehnička rešenja koja omogućavaju korišćenje energije iz obnovljivih izvora i da se smanji ukupan negativni uticaj proizvodnje i korišćenja energije na životnu sredinu. To je poznati evropski princip 20-20-20 – ističe Gaćanović.

U strategiji za razvoj energetike, institucije RS su procjenile da bi za ozbiljne uštede u zgradama u RS trebalo energetski obnoviti oko 136.960 starih stambenih jedinica, pri čemu bi se potrebna toplotna energija u zgradi smanjila za oko 60 odsto onoga što se sada troši. To se postiže, prije svega, povećanjem toplotne zaštite i uvođenjem efikasnijih tehničkih sistema u zgrade.

Da bi se postigle ove uštede potrebno je uložiti oko 100 KM po metru kvadratnom površine na prosečnoj zgradi izgrađenoj prije 1987.godine što predstavlja značajan trošak.Ipak,taj dodatni trošak je u potpunosti opravdan jer efekti će nakon 7 godina biti jasno vidljivi što su pokazale analize u zemljama koje već primenjuju mjere energetske efikasnosti.

U RS je predviđeno da sve zgrade u narednom periodu, dobiju energetske sertifikate, a zgrade javne namene biće prve u obavezi da to učine. Predviđene su i niže kamatne stope za kredite za izradu ovakvih niskoenergetskih objekata koje treba da obezbjedi fond za energetsku efikasnost. Podsticaji su zamišljeni u obliku zajmova, subvencija, povoljnih kamatnih stopa i donacija, a ovlaštenja da ih primenjuje su u RS tek nedavno data Fondu za zaštitu životne sredine RS.

Opština Srbac preko projekta LEGEND i istraživanja potencijala geotermalne energije na području srbačke opštine, jednim djelom ulazi u implementaciju projekata koji se odnose na obnovljive izvore energije i energetsku efikasnost.Što se tiče projekta u uspostavljanju EMIS-a, mnoge opštine pružaju podršku u uvođenju ovog informacionog sistema,a među njima je i opština Srbac.

Advertisements

Sertifikacija opština sa povoljnim poslovnim okruženjem

undp-privreda1U srijedu 11. novembra održan je sastanak rukovodstva opštine sa predstavnicima kancelarije UNDP Banja Luka i Razvojne agencije “Eda” iz Banjaluke, kojem su prisustvovali i predstavnici razvojne agencije Apis iz Srpca, te predsjednik Ekonomsko-privrednog savjeta opštine Srbac, Vojin Kusić.

Tema sastanka je bila da se definišu načini i mogućnosti stvaranja povoljnog privrednog ambijenta u opštini Srbac, kako bi se omogućilo kako domaćim tako i stranim investitorima da ulože svoj kapital u našoj opštini u cilju njenog ekonomskog prosperiteta i zapošljavanja novih radnika.

Zamjenik načelnika opštine Ranko Nedić je prezentovao određene ekonomske pokazatelje i istakao da su u opštini Srbac formirane dvije industrijske zone, urađena strategija razvoja do 2020. godine, smanjen porez na nepokretnosti sa 0,25 na 0,10 odsto, smanjene administrativne takse za otvaranje preduzetničkih radnji za četiri puta kao i komunalne naknade za privredne subjekte za 60 odsto.

Direktor „Ede“, Zdravko Miovčić, izrazio je spremnost da se opštini Srbac pomogne da dođe do sertifikata o povoljnom poslovanju u okruženju, kao što to naprimjer ima opština Prijedor.

„Preporučjem da se sve dosadašnje odluke Skupštine opštine, koje se odnose na rasterećenje privrede, objave na internet stranici opštine, zatim da se Ekonomsko-privredni savjet popuni sa najkvalitetnijim stručnjacima, da se što prije odredi delegacija koja bi posjetila opštinu Prijedor i da se dobro prouči priručnik u kome ima 12 kriterijuma i 80 podkriterijuma koje treba ispuniti da bi se dobio sertifikat koji potvrđuje postojanje povoljnog privrednog ambijenta“, rekao je Miovčić i dodao da se tek tada može računati na dobijanje sredstava iz međunarodnih fondova.

Kako bi opština Srbac došla do Sertifikata opštine sa povoljnim poslovnim okruženjem potrebno je da ispuni određene standarde iz Programa za sertifikaciju opština koji provodi Nacionalna alijansa za lokalni ekonomski razvoj (NALED) iz Srbije, Ekonomski fakultet u Rijeci, Ministarstvo za ekonomske odnose i regionalnu saradnju RS, Ministarstvo razvoja, preduzetništva i zanatstva FBiH, Zajednica jedinica lokalnih samouprava i Savez privrednih komora Makedonije.

Sertifikacija opština sa povoljnim poslovnim okruženjem (Business Friendly Certification – BFC) je proces koji promoviše standarde efikasne i transparentne lokalne administracije i omogućava ocjenu kvaliteta usluga i informacija koje opštine pružaju investitorima i privrednicima.

Stvaranje privlačne poslovne klime ne znači samo da se nude finansijske povlastice investitorima. Iako je to važan dio odluke, investitori uzimaju u obzir i kvalitet komunikacije koju ostvaruju sa lokalnim vlastima, profesionalizam, preciznost, kao i utisak i očekivanja o mogućem partnerskom odnosu u budućnosti. Investitori vrednuju realno predstavljenu sliku o lokalnoj sredini i predvidljivost potrebnog vremena i novca koji je potreban za različite postupke, počev od registracije preduzeća, preko izgradnje objekta, povezivanje na energetske i komunalne sisteme snabdjevanja i zapošljavanje radne snage. Sertifikacija opština znači ispunjenje određenih standarda, tj. određenu garanciju da će postojeći privrednici, kao i potencijalni investitori, dobiti usluge i informacije na način koji olakšava poslove i aktivnosti koje spadaju u nadležnost lokalnih samouprava u Republici Srpskoj.

Kriterijumi

Uspostavljeno je 12 kriterijuma i više od 80 potkriterijuma na osnovu kojih se ocjenjuje da li je i u kojoj mjeri neka opština ispunila standarde povoljnog poslovnog okruženja:

1. Strateški pristup lokalnom ekonomskom razvoju

2. Organizacioni kapacitet za pružanje podrške privredi

3. Uključenost privrede u rad lokalne uprave (privredni savjet)

4. Efikasan sistem za izdavanje građevinskih dozvola

5. Dostupnost informacija relevantnih za poslovanje

6. Primjena marketinga u cilju promocije investicija

7. Kreditna sposobnost i finansijska stabilnost

8. Promocija zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa

9. Podsticanje privatno-javnih partnerstava

10. Adekvatna infrastruktura i pouzdane komunalne usluge

11. Transparentna politika lokalnih taksi, poreza i podsticaja

12. Primjena informacionih tehnologija

Povoljno poslovno okruženje imaju one opštine koje ispune 75% navedenih kriterijuma.

Kriterijumi Sertifikacije daju jasne smjernice opštinama o vrsti i kvalitetu usluga, informacija i infrastrukture koje investitori i privrednici očekuju. Svaka opština uključena u proces Sertifikacije dobija konkretne preporuke koje reforme je potrebno da sprovede kako bi stvorila povoljno poslovno okruženje koje podrazumjeva efikasnu administraciju, transparentnu lokalnu upravu, adekvatnu infrastrukturu i partnerski odnos prema privredi.

Krajnji cilj Sertifikacije je jačanje konkurentnosti lokalnih samouprava, promocija investicija, povećanje zaposlenosti i rast životnog standarda u Republici Srpskoj kao i u cijeloj BiH.